Wydawca treści Wydawca treści

Ochrona lasu

Lasy Nadleśnictwa Kościan narażone są na działanie wielu ujemnych czynników biotycznych, abiotycznych oraz antropogenicznych, przy czym ze względu na urozmaicony skład gatunkowy  drzewostanów istnieje mniejsze zagrożenie ze strony szkodliwych owadów pierwotnych i pożarów lasu.

 

Czynniki antropogeniczne

Jednym z powodów osłabienia drzewostanów jest obniżanie się poziomu wód gruntowych spowodowane działaniami melioracyjnymi, nie uwzględniającymi terenów leśnych, realizowanymi głownie dla gruntów rolnych.
Ważnym elementem  są zagrożenia lasu powodowane nadmierną penetracją obszarów leśnych przez ludzi, skoncentrowanym budownictwem letniskowym i związanym z tym zanieczyszczeniem lasu.   
Na terenie gminy Kościan od roku 2000 trwa eksploatacja  drugiego co do wielkości złoża gazu ziemnego  w Polsce,  liczne są odwierty gazu i lokalne żwirownie.
Wydobycie surowców mineralnych i ich przetwarzanie są przyczyną powstawania terenów zmienionych pod względem ekologicznej struktury krajobrazu i jego funkcji, zmianie ulegają warunki środowiska (fizyczne i chemiczne), co doprowadza do przekształcania struktury ekosystemu.

Czynniki biotyczne - zagrożenia od szkodników owadzich

Szkody w drzewostanach powodowane są przez występujące masowo organizmy żywe.
Dużym zagrożeniem dla terenów leśnych w Obrębie Mochy są występujące tam tzw. pędraczyska. Fakt występowania na tym terenie chrabąszcza majowego odnotowywany był od lat trzydziestych. Ostatnie lata charakteryzują się znaczną aktywnością chrabąszczowatych, a tym samym wzrostem poziomu szkodliwości.
Brak skutecznych środków i metod ochrony roślin przed pędrakami powoduje, że na obszarach licznej populacji chrabąszczowatych zakres działań ochronnych jest bardzo ograniczony, a osiągane efekty poniżej oczekiwań.
Ważnym zagadnieniem pojawiającym się podczas zagrożeń jest ochrona różnorodności biologicznej, a tym samym zwiększanie naturalnej odporności drzewostanów i środowisk leśnych na czynniki chorobotwórcze. W Nadleśnictwie Kościan systematycznie prowadzone są prace związane z ochroną  i propagowaniem pożytecznej fauny. Każdego roku wywieszane są skrzynki lęgowe, prowadzone jest dokarmianie ptaków.
Ważnym zagadnieniem jest także ochrona mrowisk. Przeprowadzona inwentaryzacja w roku 2000 wykazała 1917 kopców gatunku: mrówka rudnica (Formica rufa).

Czynniki biotyczne - zagrożenia od grzybów patogenicznych

Obok owadów, do najważniejszych czynników chorobotwórczych w lesie należą grzyby pasożytnicze. Spośród patogenów grzybowych największe zagrożenie istnieje ze strony huby korzeniowej, zwłaszcza w drzewostanach sosnowych na gruntach porolnych.
Na powierzchniach zagrożonych hubą korzeni powodowaną przez korzeniowca wieloletniego Heterobasidion annosum (Fr.) Bref. s.s. przeprowadza się zabieg smarowania czół pniaków, powstających podczas czyszczeń i trzebieży,  zawiesiną zarodników grzyba konkurencyjnego Phlebiopsis gigantea. Taki zabieg sztucznego wprowadzania do środowiska leśnego grzyba konkurencyjnego, saprofita żylaka olbrzymiego Phlebiopsis gigantea jest skuteczną metodą ograniczania występowania grzybów rodzaju korzeniowiec. Na terenach szczególnie zagrożonych konieczne jest wykonanie wielu zabiegów hodowlanych dla zwiększenia odporności drzewostanów, począwszy od przygotowania gleby, poprzez właściwy dobór składu gatunkowego zalesień i odnowień, sposobu zakładania uprawy, aż po odpowiednie zabiegi pielęgnacyjne. Dużym zagrożeniem jest także opieńka miodowa oraz osutka sosny, przy czym w ostatnich latach nie notuje się zwiększania występowania tych patogenów. Corocznie na szkółce ochrania się sadzonki przed szkodami powodowanymi przez choroby grzybowe.
 
Czynniki biotyczne - zagrożenia od zwierzyny

Szkody powodowane przez ssaki, głównie zwierzynę płową (jelenie, sarny, daniele) dotyczą przede wszystkim upraw, młodników oraz odnowień pod osłoną drzewostanu. W skrajnych przypadkach uniemożliwiają one prawidłowy rozwój młodego pokolenia lasu. W celu ograniczenia szkód w lasach stosowane są grodzenia upraw leśnych, zabezpieczanie drzewek środkami odstraszającymi zwierzynę oraz zakładanie osłonek przeciwko spałowaniu (obdzieranie zębami kory drzew).
Najczęstsze szkody w uprawach to zgryzanie głównie gatunków drzew liściastych, przede wszystkim dębu, w młodnikach – spałowanie na które najczęściej narażona jest sosna.
Najbardziej skuteczną formą ochrony  narażonych na zgryzanie gatunków drzew przed zwierzyną jest grodzenie. Grodzone są przede wszystkim uprawy z udziałem  dębu. Podstawowa formą zapobiegania szkodom od zwierzyny jest właściwe prowadzenie gospodarki łowieckiej – utrzymanie liczebności zwierzyny płowej dostosowanej do zmieniających się możliwości wyżywieniowych siedlisk leśnych oraz właściwej struktury płciowej i wiekowej populacji.
 
Ponadto preferowane są również inne metody biologiczne i mechaniczne ochrony lasu takie jak:
-         zakładanie remiz
-         wywieszanie skrzynek lęgowych
-         wykładanie pułapek feromonowych na owady
-         korowanie drewna zasiedlonego przez owady
-         zróżnicowanie składu gatunkowego drzewostanów
-         wprowadzanie krzewów
-         pozostawianie drzew dziuplastych.

Czynniki abiotyczne

Szkody abiotyczne powodowane są ujemnym oddziaływaniem na las czynników natury nieożywionej. Należą do nich niekorzystne wpływy czynników atmosferycznych oraz niekorzystne właściwości gleby.
Do czynników atmosferycznych mających największe znaczenie dla lasów Nadleśnictwa Kościan należą silne wiatry mogące wyrządzić znaczne szkody. Narażone są na nie szczególnie drzewostany znajdujące się na skraju lasu, oraz otaczające otwarte przestrzenie wewnątrz lasu (zręby, luki, gniazda).
Zagrożenie dla lasu stanowi także wysoka i niska temperatura. Z wysoką temperaturą łączy się często powstawanie na starszych drzewach zgorzeliny kory, a u siewek oparzeliny. Z kolei dla dębu, buka oraz świerka groźne są przymrozki późne, szczególnie w strefie kanałów Nizin Obrzańskich.
Problem stanowią także zmrozowiska. Tworzą je najczęściej niewielkie zagłębienia terenu, z panującą tu niższą temperaturą utrzymującą się znacznie dłużej w porównaniu z otoczeniem. W zmrozowiskach szczególnie trudne jest wyprowadzenie upraw.
Zagrożeniem dla trwałości drzewostanów jest również susza wynikająca z niewielkiej ilości opadów i obniżania się poziomu wód gruntowych, efektem czego jest silniej wydzielający się posusz i mniejsza udatność upraw.
Występujące okresowo podtopienia, szczególnie skoncentrowane na terenie leśnictw zlokalizowanych w dolinie kanałów Obry, powodują zamieranie całych fragmentów drzewostanów.

Zagrożenia powodowane przez zespół czynników biotycznych i abiotycznych

Nadleśnictwo boryka się z problemem pogarszania stanu zdrowotnego drzewostanów liściastych, głównie – jesionowych. Szczególnie niepokojącym jest zjawisko zamierania jesionu we wszystkich stadiach rozwojowych, prawdopodobnie spowodowane wystąpieniem licznych patogenów grzybowych.
Proces zamierania rozpoczyna się równocześnie wewnątrz i na obrzeżach drzewostanu, porażane są jesiony w różnym wieku. Czynnikami nasilającymi uszkodzenia są: przymrozki późne i wczesne, znaczne wahania poziomu wód gruntowych oraz  susza.
Obecnie w związku z masowym zamieraniem drzew i drzewostanów jesionowych ograniczono dalszą hodowlę tego gatunku w lasach poprzez ograniczenie hodowli jesionu na szkółce i zaprzestanie wprowadzania tego gatunku do upraw. Zamiennie na uprawy wprowadzane są inne gatunki liściaste.  Na powierzchniach zalesionych, gdzie jesion uległ całkowitemu porażeniu  przeprowadzane są poprawki przy użyciu gatunków zastępczych.


Polecane artykuły Polecane artykuły

Powrót

Hodowla lasu

Hodowla lasu

Hodowla lasu w Nadleśnictwie Kościan

Nadleśnictwo Kościan prowadzi zadania z hodowli lasu na podstawie aktualnego Planu Urządzenia Lasu. Najważniejszym celem hodowlanym realizowanym zgodnie z ustawą o lasach z 28 września 1991 roku jest „zachowanie lasów i korzystnego ich wpływu na klimat, powietrze, wodę, glebę, warunki życia i zdrowia człowieka oraz równowagę przyrodniczą."
W ramach tych działań średniorocznie odnawia się i zalesia około 160 ha powierzchni, przeznaczając na ten cel około 1 mln sadzonek. Młode pokolenie wprowadza się nie tylko w miejsce wyciętych uprzednio drzew, ale również tam gdzie las istnieje i chcemy poprawić jego jakość. Zabieg ten nazywany podsadzeniem produkcyjnym, wykonywany średniorocznie na powierzchni 22 ha ma na celu wyhodowanie drzewostanu wielopiętrowego i wielogatunkowego. W zależności od potrzeb corocznie poddaje się czyszczeniom wczesnym oraz późnym średnio około 300 - 400 ha. Melioracje agrotechniczne wykonuje się natomiast na około 150 - 170 ha powierzchni.
Sadzonki drzew i krzewów niezbędne do wykonywania nasadzeń hodowane są w Gospodarstwie Szkółkarskim Racot. Rocznie produkuje się średnio około 2,8 mln sadzonek zarówno gatunków lasotwórczych jaki ozdobnych. Powierzchnia produkcyjna szkółki to 6,46 ha.
Sadzonki produkowane są z nasion pozyskiwanych z drzewostanów najlepszej jakości.
W Nadleśnictwie Kościan istnieje obecnie około 460 ha Gospodarczych Drzewostanów Nasiennych, z których nasiona służą do produkcji sadzonek przeznaczonych na uprawy gospodarcze. Nadleśnictwo posiada również jeden Wyłączony Drzewostan Nasienny o powierzchni niespełna 28 ha. Jest to drzewostan wyselekcjonowany spośród drzewostanów gospodarczych a jego potomstwo jest wyjątkowo cenne i odpowiednio chronione.
Z nasion zebranych z Wyłączonego Drzewostanu Nasiennego zakładane są uprawy pochodne, które oznaczone są w terenie odpowiednimi tablicami. Drzewostany powstałe z takich upraw, po osiągnięciu dojrzałości stanowić będą podstawową bazę pozyskania nasion jako drzewostany o ulepszonej jakości genetycznej.
W Wyłączonych oraz Gospodarczych Drzewostanach Nasiennych wybiera się drzewa najlepszej jakości – Drzewa Mateczne. W Nadleśnictwie Kościan istnieje 20 takich drzew należących do gatunków sosna zwyczajna i modrzew europejski. Drzewom takim specjalna komisja nadaje numer, który musi być umieszczony na danym drzewie. Potomstwo takich drzew jest również szczególnie chronione a nasiona podobnie jak te z Wyłączonych Drzewostanów Nasiennych przechowywane są w Leśnym Banku Genów w Kostrzycy, stanowiąc zasoby genowe cenne dla polskiego leśnictwa oraz ochrony bioróżnorodności lasów.
Inną kategorią bazy nasiennej są Źródła Nasion. Są to drzewa występujące na określonym obszarze, z których pozyskuje się nasiona. Drzewa stanowiące źródła nasion powinny cechować się cechami jakościowymi nie gorszymi niż przeciętna jakość i produkcyjność w danym regionie pochodzenia.
Średnioroczne zapotrzebowanie nadleśnictwa na nasiona głównych gatunków lasotwórczych to około 2600 kg, w tym sosny 8 kg i dębów 2500 kg
Nadleśnictwo Kościan posiada następujące rodzaje baz nasiennych:
1.    13. Drzew Matecznych sosny zwyczajnej,
2.    7. Drzew Matecznych modrzewia europejskiego,
3.     Wyłączony Drzewostan Nasienny sosny zwyczajnej o powierzchni 27,90 ha,
4.    Gospodarcze Drzewostany Nasienne o powierzchni 457,90 ha, następujących gatunków:
a.    robinia akacjowa,
b.    buk zwyczajny,
c.    brzoza brodawkowata,
d.    dąb bezszypułkowy,
e.    dąb szypułkowy,
f.    daglezja zielona,
g.    jesion wyniosły,
h.    klon jawor,
i.    modrzew europejski,
j.    olsza czarna,
k.    sosna zwyczajna,
5.    7. Źródeł Nasion następujących gatunków:
a.    czereśnia ptasia,
b.    lipa drobnolistna,
c.    dąb czerwony,
d.    brzoza omszona,
e.    klon zwyczajny,
f.    wiąz szypułkowy,
g.    grab zwyczajny.